Syndroom van Sjögren | Symptomen, Diagnose, Behandeling (2023)

Download of bestel nu het gratis boekje Bewegen zonder pijn t.w.v. € 4,95!

Last van droge ogen en een droge mond? Misschien hebt u het syndroom van Sjögren. Dit is een reumatische aandoening, omdat ook spier- en gewrichtsklachten kunnen optreden. In dit artikel kunt u alles lezen over deze ziekte, die in 1929 bij toeval door een Zweedse arts werd ontdekt.

Syndroom van Sjögren | Symptomen, Diagnose, Behandeling (1)

Als de aanmaak van speeksel en traanvocht minder wordt

Wie lijdt aan het syndroom van Sjögren heeft last van droge ogen en een droge mond. Dit is het gevolg van chronische ontstekingen in de klieren van de slijmvliezen. Toch gaat het hier om een reumatische aandoening, omdat er vaak ook spier- en gewrichtsklachten optreden. In dit geval wordt gesproken over de secundaire vorm van het syndroom van Sjögren. Blijft de aandoening alleen beperkt tot de aanmaak van minder traanvocht en speeksel, dan heeft u last van de primaire vorm (zonder gewrichtsproblemen). Het syndroom van Sjögren komt tien keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. De klachten beginnen meestal tussen het 20e en 40e levensjaar. Ongeveer een half tot één procent van de wereldbevolking lijdt aan het syndroom van Sjögren. Het is na reumatoïde artritis dan ook de meest voorkomende reumatische aandoening. Deze ziekte is niet levensbedreigend, maar gaat wel gepaard met vervelende en uiteenlopende klachten.

(Video) Sjogren’s Syndrome ("Dry Eye Syndrome") | Primary vs. Secondary, Symptoms, Diagnosis and Treatment

Wat is het syndroom van Sjögren?

In 1929 bezoekt een vrouw het spreekuur van de oogarts Henrik Sjögren in Stockholm. Haar klachten kan de Zweedse arts niet direct plaatsen. Als ze huilt komen er geen tranen, haar mond is kurkdroog en haar gewrichten doen pijn. Sjögren ziet het als zijn levenstaak om een manier te vinden om deze geheimzinnige aandoening te genezen. Helaas is hij daar niet in geslaagd. De naar hem vernoemde ziekte blijkt een auto-immuunziekte te zijn. Normaal gesproken maakt ons afweersysteem antilichamen aan om schadelijke virussen, bacteriën en andere ziekteverwekkers te vernietigen. Maar bij het syndroom van Sjögren maakt het lichaam antilichamen aan die de gezonde cellen van het klierweefsel aanvallen. Dit worden auto-antilichamen genoemd. Het gevolg is dat de traan- en speekselklieren ontstoken raken en vervolgens geen of te weinig vocht gaan afscheiden. Dit leidt tot vervelende klachten.

Wat is de oorzaak van het syndroom van Sjögren?

Ondanks veel onderzoek, is de oorzaak van deze aandoening nog niet achterhaald. Bij patiënten met het syndroom van Sjögren worden auto-antilichamen in het bloed aangetroffen. Daardoor is het duidelijk dat het hier om een auto-immuunziekte gaat. Mogelijk speelt ook erfelijkheid of een virus een rol bij het ontstaan van deze ziekte.

Syndroom van Sjögren | Symptomen, Diagnose, Behandeling (2)

Bij het Syndroom van Sjögren heeft men last van droge ogen omdat er geen traanproductie is; bij bijvoorbeeld het snijden van uien kan dit heel vervelend zijn.

Wat zijn de symptomen van het syndroom van Sjögren?

Er zijn twee symptomen die alle patiënten met het syndroom van Sjögren ervaren. En dat zijn: droge mond en droge ogen. De aanmaak van geen of te weinig speeksel kan leiden tot slikproblemen en verlies van smaak. Speeksel bevat anti-infectieuze bestanddelen. Als deze in onvoldoende mate in de mond aanwezig zijn, kunnen er tandbederf, ontstekingen van het tandvlees en een gistinfectie (spruw) ontstaan. De ogen kunnen branderig, droog en jeukerig gaan aanvoelen bij gebrek aan traanvocht. Ook een droge huid en vaginale droogheid zijn veelvoorkomende symptomen van het syndroom van Sjögren. Onderzoek toont aan dat 70 procent van de mensen met Sjögren zich ernstig vermoeid voelt. Het is niet bekend hoe dit ontstaat. Er kunnen ook klachten ontstaan aan de inwendige organen en de zenuwen. Daarnaast kunnen mensen met Sjögren ook last krijgen van het syndroom van Raynaud.

Wat voor gewrichtsklachten kunnen optreden bij het syndroom van Sjögren?

Pijn de in de spieren en gewrichten komt veel voor bij mensen met het syndroom van Sjögren. Het kan gaan om artralgie of artritis. In het eerste geval heeft u alleen pijnlijke gewrichten zonder ontstekingen. Dat is wel het geval bij artritis. Dan raakt het gewrichtskapsel ontstoken, wat gepaard gaat met zwellingen, roodheid en warmte. Als deze ontstekingen worden veroorzaakt door het syndroom van Sjögren, dan leidt dit zelden tot gewrichtsschade.

(Video) Sjogren's syndrome Usmle : Etiology , Clinical features , Diagnosis , Treatment

Hoe wordt de diagnose syndroom van Sjögren gesteld?

Droge ogen en een droge mond in combinatie met gewrichtsklachten wijzen op het syndroom van Sjögren. De arts kan dan een aantal onderzoeken uitvoeren om zekerheid te krijgen. Met de Schirmer tranentest kan gemeten worden hoeveel tranen er gevormd worden. Deze productie is minder bij deze aandoening. Ook de spleetlamp test kan aantonen dat er minder traanvocht wordt aangemaakt. Bovendien kan dit onderzoek duidelijkheid geven of er oogschade is opgetreden.
Bij een speekselklierbiopsie wordt een stukje weefsel uit de onderlip verwijderd voor onderzoek. In een laboratorium wordt klierweefsel gecontroleerd op de tekenen van Sjögren. Ook kan de arts kiezen voor speekselafname. Het speeksel dat u gedurende 10 minuten in uw mond verzamelt wordt afgenomen. Aan de hand van de hoeveelheid kan de diagnose syndroom van Sjögren worden gesteld. Ook kan er een bloedonderzoek worden gedaan om te kijken naar ontstekingen of auto-antilichamen. Als de arts complicaties vermoedt, kan er ook en scan van de interne organen en lymfeklieren worden gemaakt. Een urineonderzoek behoort dan ook tot de mogelijkheden.

Hoe wordt het syndroom van Sjögren behandeld?

Omdat deze aandoening nog niet kan worden genezen, is de behandeling gericht op het beperken van de symptomen. In de meeste gevallen wordt u doorverwezen naar een reumatoloog of een internist. Hij zal uw klachten vaak behandelen samen met een oogarts en mond-, kaak- en aangezichtschirurg. De ogen kunnen behandeld worden met oogdruppels en kunsttranen. Ook zijn er speciale brillen die helpen de ogen vochtig te houden. Voor de mond is er kunstmatig speeksel verkrijgbaar in de vorm van spray, gel, vloeistof, tabletten of pastilles.

Bij gewrichtsontstekingen kan een ontstekingsremmende pijnstiller worden voorgeschreven. Het is bij ‘Bewegen zonder pijn’ bekend dat de natuurlijke ontstekingsremmers (vloeibare) Groenlipmossel enCurcumine bij één patiënt met Sjögren goed hebben gewerkt.

Wij horen graag meer ervaringen van mensen met Sjögren die natuurlijke ontstekingsremmers voor de gewrichten hebben gebruikt. Bij hevige gewrichtsproblemen kan de arts ook kiezen voor een behandeling met het geneesmiddel Plaquenil. Dit middel werkt bij meerdere vormen van reuma en geeft bij sommige patiënten goede resultaten.

Tips om beter om te gaan met het syndroom van Sjögren

Bij droge mond:
• Kies voor zacht en vochtig voedsel als u moeite heeft met slikken.
• Eet gedurende de dag meerdere kleine maaltijden om de aanmaak van speeksel te stimuleren.
• Vermijd zoveel mogelijk zout, zuur of gekruid voedsel en koolzuurhoudende dranken, omdat ze pijnlijk kunnen zijn voor een droge mond.
• Drink veel water gedurende de dag. Kleine slokjes werken het beste.
• Voorkom tandbederf door voedingsmiddelen te gebruiken die een zoetstof bevatten, zoals Xylitol of Stevia.
• Gebruik geen mondwater met alcohol. Dit kan het droge en branderige gevoel in de mond verergeren.
• Kauw suikervrije kauwgom of zuig op suikervrije snoepjes om de aanmaak van speeksel te stimuleren.

Bij droge ogen:
• Wanneer uw ogen geïrriteerd raken door licht, draag dan een zonnebril.
• Neem als u op reis gaat altijd een nat washandje in een plastic zakje mee om op uw droge ogen te leggen.
• Reinig uw oogleden twee keer per dag met warm water.
• Gebruik regelmatig kunsttranen, zelfs wanneer uw ogen goed aanvoelen. Dus niet wachten totdat ze droog aanvoelen. Kies voor een minder stroperige samenstelling om het zicht niet te vertroebelen.
• Houd de bovenste en onderste oogleden vrij van gezichtscrèmes voor het slapen gaan. Ze kunnen in het oog komen en voor irritatie zorgen.
• Leg gedurende vijf minuten een warm en nat kompres (washandje) op de gesloten ogen. Doe dit voor het slapen gaan en direct na het wakker worden. Vaker mag ook!

Bij vermoeidheid:
• Ken uw grenzen en rem uzelf af als u daar overheen dreigt te gaan.
• Wees geen bankzitter. Een veel voorkomende oorzaak van chronische pijn en vermoeidheid is gebrek aan lichaamsbeweging.
• Vertel uw familie, vrienden en kennissen dat het syndroom van Sjögren gepaard kan gaan met vermoeidheid. Dan hebben ze meer begrip wanneer u eerder afhaakt of een afspraak afzegt.

(Video) Sjögren’s Syndrome - Treatment | Johns Hopkins

Bij droge huid:
• Neem korte, warme baden of douches.
• Droog u direct af na het baden of douchen en breng een vochtinbrengende crème aan om de symptomen van een droge huid te verminderen.
• Gebruik geen wasverzachter in de wasmachine.

Bij slecht slapen:
• Veel patiënten met het syndroom van Sjögren hebben moeite met slapen. Drink daarom geen alcohol of cafeïne-houdende dranken (koffie, cola e.d.) na 16.00 uur.
• Eet drie uur voor het slapen gaan niets meer.
• Zorg voor een stille en donkere slaapkamer.
• Houd vaste tijden aan om te gaan slapen en weer op te staan.

Bij ‘hersenmist’:
• Dit is een veelvoorkomende klacht bij patiënten met het syndroom van Sjögren. Het kan het beste omschreven worden met: verwarring, vergeetachtigheid en concentratieproblemen. Meld dit altijd aan uw arts.
Train uw geheugen. Alles wat u niet gebruikt, raakt u kwijt.
• Verminder de inname van alcohol en cafeïne-houdende dranken.
Vergroot uw hersenkracht. Blijf (parttime) doorwerken, leer nieuwe vaardigheden en doe mee aan activiteiten die uw geheugen en concentratievermogen stimuleren.

Informatievideo over deze aandoening

Deel dit bericht


Meer artikelen lezen in ons kenniscentrum

Download nu gratis het boekje ‘Bewegen zonder pijn’ t.w.v. € 4,95.

(Video) Hoe meet je effect van behandeling in het syndroom van Sjögren NVSP webcast

Heeft u vragen? Wij helpen u graag.
Neem contact op.

Beoordeling van dit artikel:

Syndroom van Sjögren | Symptomen, Diagnose, Behandeling (6)

Geschreven door Eugène Mathijssen

Hoofdredacteur van Bewegen zonder Pijn. Gezondheidsjournalist en auteur van diverse gezondheidsboeken. Zijn belangstelling gaat vooral uit naar alternatieve behandelingsmogelijkheden en andere natuurlijke kruiden en substanties met geneeskrachtige eigenschappen.
Neem contact op Eugène Mathijssen

(Video) Sjögren en Onbegrip Nederlands Ondertiteld

FAQs

Wat kun je doen tegen Sjögren? ›

Behandeling van het syndroom van Sjögren

De huisarts kan oogdruppels voorschrijven die de oogklachten kunnen verminderen. Tevens kan de arts een medicijn voorschrijven dat de speekselklieren en traanklieren stimuleert. Hierdoor heb je minder last van droge ogen en een droge mond.

Is Sjögren ernstig? ›

Doorgaans kent de ziekte geen ernstig verloop, maar de klachten kunnen zeer hinderlijk zijn. Mensen met het syndroom van Sjögren lopen een groter risico om kanker van de lymfeklieren (lymfoom) te ontwikkelen, maar door de zeldzaamheid van de ziekte is dat relatief uitzonderlijk.

Kun je oud worden met Sjögren? ›

De ziekte is zeldzaam en de juiste diagnose wordt vaak pas na jaren, soms pas na twintig of dertig jaar, gesteld. Veel patiënten hebben naarmate de klachten toenemen grote moeite met het uitvoeren van dagelijkse activiteiten als het huishouden en worden uiteindelijk zelfs volledig arbeidsongeschikt.

Is Sjögren te genezen? ›

Het syndroom van Sjögren is niet te genezen, maar kan wel behandeld worden om de klachten te verlichten. Over het algemeen zijn oogklachten goed te behandelen met kunsttranen. Dit is een vloeistof die de ogen vochtig houdt.

Hoe begint Sjögren? ›

De meeste patiënten hebben last van droge ogen, droge mond, droge huid en, bij vrouwen, droge vagina. Naast droogte, ervaren veel patiënten met het syndroom van Sjögren ook vermoeidheid en pijn in spieren en gewrichten (soms invaliderend). Een deel van de patiënten heeft wisselend zwelling van de speekselklieren.

Welke medicijnen bij Sjögren? ›

Een combinatie van 2 bestaande reumamedicijnen lijkt goed te werken als nieuwe behandeling voor mensen met het syndroom van Sjögren. Dit blijkt uit onderzoek van het UMC Utrecht. Het gaat om de medicijnen leflunomide en hydroxychloroquine.

Welk bloedonderzoek Sjögren? ›

Via een bloedonderzoek stelt de reumatoloog vast of er sprake is van verhoogde ontstekingswaardes, zoals BSE en CRP. Het bloedonderzoek toont ook aan of er auto-antistoffen, zoals ANA, anti-SSA en anti-SSB, in het bloed aanwezig zijn. Als er een tekort is in de bloedcellen, dan blijkt dit ook uit het bloedonderzoek.

Is de ziekte van Sjögren uitdrogen ook de hersenen? ›

Dit leidt tot droge ogen en een droge mond. Ook andere klieren in het lichaam, bijvoorbeeld de zweetklieren van de huid en de klieren die de vagina bevochtigen, kunnen ontstoken raken. Daarnaast kunnen alle organen in het lichaam betrokken raken bij het ziekteproces, zoals de nieren, lever, de hersenen en zenuwen.

Is Sjögren progressief? ›

De oorspronkelijke verschillen in subjectieve klachten en speekselklierfunctie tussen de 2 groepen bleken na 3,5 jaar grotendeels te zijn verdwenen. Dit onderzoek toonde aan dat het syndroom van Sjögren een progressieve aandoening is met een duidelijk te onderscheiden vroege en latere fase.

Welke arts voor Sjögren? ›

Reumatoloog. De internist-reumatoloog brengt uw klachten en symptomen in kaart die mogelijk bestaan naast uw gevoel van droge ogen en een droge mond. Er wordt ook gekeken of de uitslag van het bij u verrichtte bloedonderzoek past bij het syndroom van Sjögren.

Hoe stimuleer je speeksel? ›

Het stimuleren van de speekselafgifte

Eet bijvoorbeeld voedsel waarop u goed moet kauwen. Denk aan stevige bruine boterhammen, wortels of suikervrije kauwgom. De afgifte van speeksel kunt u ook versterken door het eten van licht zuur voedsel, zoals fruit of komkommer.

Hoe kun je meer speeksel aanmaken? ›

Blijf goed kauwen

Kauwen zorgt voor de aanmaak van meer speeksel. Door bijvoorbeeld op (suikervrije) kauwgom, komkommer of stukjes wortel te kauwen wordt er meer speeksel aangemaakt. Ook zuigen op waterijs, of pepermunt kan helpen om meer speeksel aan te maken.

Welke signalen wijzen op de bijwerking droge mond? ›

Hoe weet ik of ik last heb van een droge mond?
  • Een droog, plakkerig gevoel in de mond.
  • Moeite met slikken.
  • Een brandend gevoel op de tong.
  • Een droog gevoel in de keel.
  • Gebarsten lippen.
  • Minder smaakgevoel of een metalige smaak in de mond.
  • Zweertjes in de mond.
  • Vaak slechte adem.
Dec 5, 2022

Wat kun je doen tegen te weinig speeksel? ›

Probeer de hoeveelheid speeksel te stimuleren door te kauwen op suikervrije kauwgom of stevig suikervrij voedsel zoals rauwkost. Probeer het aantal zoetmomenten per dag zoveel mogelijk te beperken. Uw gebit is bij een droge mond kwetsbaarder. Gebruik niet teveel cafeïne houdende producten en alcoholische dranken.

Kun je hoofdpijn krijgen van droge ogen? ›

Een van de meest voorkomende oogproblemen in Nederland is droge ogen. Vooral in deze periode van het jaar lopen veel mensen met klachten rond als vermoeide ogen, hoofdpijn en wazig zicht.

Kan stress een auto immuunziekte veroorzaken? ›

Andere oorzaken van een auto-immuunziekte:

Een belangrijke tweede oorzaak is chronische stress. Als de stress-as, dat wil zeggen het hormonale systeem dat vanuit de hersenen en de hypofyse de bijnieren aanstuurt voor een chronisch verhoogde aanmaak van cortisol zorgt.

Kan reuma op de ogen slaan? ›

Welke klachten kunnen je ogen ondervinden als je rheumatoïde artritis hebt? Rheumatoïde arthritis kan gepaard gaan met tal van oogklachten en ook met ernstige oogafwijkingen. Het wit van de oogbol (sclera) kan ontstoken raken. Dit kan pijnlijk zijn en moet door een oogarts beoordeeld en behandeld worden.

Wat kan ik doen tegen een droge mond s nachts? ›

Hoe voorkom je een droge mond tijdens het slapen
  1. Drink water. 2-3 liter water per dag drinken houdt je lichaam gehydrateerd en verbetert je algehele gezondheid. ...
  2. Poets met een fluoridetandpasta. ...
  3. Gebruik van mondwater. ...
  4. Vermijd pittig eten. ...
  5. Gebruik een luchtbevochtiger in je kamer.

Wat is de oorzaak van droge ogen? ›

Droge ogen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door lang naar een beeldscherm te kijken. U knippert dan minder, waardoor er niet genoeg traanvocht in uw oog komt. Ook kunnen droge ogen ontstaan door lenzen, sigarettenrook, bepaalde medicijnen en de verwarming of airco. Een veelvoorkomende oorzaak daarnaast is ouderdom.

Is Sjögren besmettelijk? ›

Nee, het syndroom van Sjögren is niet besmettelijk. ∎ Hoe weet uw arts of u het syndroom van Sjögren heeft? Bij droge ogen, droge mond en vermoeidheid in combinatie met spier- en gewrichtsklachten zal de huisarts vrij snel denken aan het syndroom van Sjögren en doorverwijzen naar een reumatoloog, internist of oogarts.

Is Sjögren een Collageenziekte? ›

Het syndroom van Sjögren staat met name genoemd als een collageen ziekte. Wat is nu collageen: Collageenziekte, bindweefselziekte of collagenose is de medische benaming voor een groep van auto-immuunziekten die bindweefsel betreffen.

Is uitdrogen erg? ›

Uitdroging kan milde of ernstige klachten geven. Milde uitdrogingsverschijnselen zijn onder meer dorst en hoofdpijn. Ernstige uitdrogingsverschijnselen zijn onder andere verwardheid en een snelle, onregelmatige hartslag. Raadpleeg direct je huisarts of spoedeisende hulp bij ernstige uitdrogingsverschijnselen.

Kan je leven met een auto immuunziekte? ›

Een auto-immuunziekte is niet altijd zichtbaar, maar heeft wel degelijk een impact op je leven. Drie vrouwen vertellen hoe zij ermee omgaan en wat zij leerden. Op een dag word je wakker en besef je dat er iets niet (helemaal) goed zit in je lichaam.

Hoe weet je of je Sjögren hebt? ›

Hoe wordt de diagnose het syndroom van Sjögren gesteld? Je arts stelt de diagnose door samen met jou je klachten in kaart te brengen. Ook doet hij een lichamelijk onderzoek, een bloedonderzoek en aanvullende onderzoeken van ogen, mond en speekselklieren.

Is Sjögren zeldzaam? ›

Het syndroom van Sjögren kan op alle leeftijden ontstaan, maar komt vooral voor bij vrouwen rond de middelbare leeftijd. De aandoening is zeldzaam. De oorzaak van het syndroom van Sjögren is niet bekend.

Videos

1. Ziekte van Kahler (Multipel Myeloom) | levensverwachting en behandeling
(Hematon)
2. Hartinfarct: Oorzaken, symptomen, diagnose, complicaties en behandeling
(JufDanielle)
3. Habba Syndrome
(Ivanhoe Web)
4. ALS: een introductie - dr. Michael van Es
(ALS Centrum Nederland)
5. Ziekte van Hodgkin (Hodgkinlymfoom) | Behandeling, overlevingskansen en symptomen
(Hematon)
6. Primair cutane lymfomen | Behandeling, overlevingskansen en symptomen
(Hematon)
Top Articles
Latest Posts
Article information

Author: Corie Satterfield

Last Updated: 09/27/2022

Views: 5645

Rating: 4.1 / 5 (62 voted)

Reviews: 93% of readers found this page helpful

Author information

Name: Corie Satterfield

Birthday: 1992-08-19

Address: 850 Benjamin Bridge, Dickinsonchester, CO 68572-0542

Phone: +26813599986666

Job: Sales Manager

Hobby: Table tennis, Soapmaking, Flower arranging, amateur radio, Rock climbing, scrapbook, Horseback riding

Introduction: My name is Corie Satterfield, I am a fancy, perfect, spotless, quaint, fantastic, funny, lucky person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.